معرفی کتابکتاب

معرفی بهترین کتاب‌های مقدماتی در راستای فلسفه اگزیستانسیالیسم

اگزیستانسیالیسم در 10 یا نهایتاً 15 سال اخیر به یکی از محبوب‌ترین مکاتب فلسفی در ایران تبدیل شده و کتاب‌هایی که حول آن به نگارش درآمده‌اند فروش زیادی دارند؛ این در حالی است که در غرب بسیار کمتر از گذشته به اگزیستانسیالیسم – و خصوصاً اگزیستانسیالیسمِ سارتری – توجه می‌شود. در واقع اگزیستانسیالیسم سارتری عمدتاً در دهه‌های 40 تا 60 قرن بیستم در غرب رواج داشت و بعدها با اوج‌گرفتن فلسفه تحلیلی و همچنین فلسفه پست‌مدرن، رفته‌رفته محبوبیت و شهرت سارتر رو به افول گذاشت. تأکید سارتر روی آگاهی سوژه و نپرداختن به مبحث زبان باعث این قضیه شدند. اما این‌که چرا در ایران این همه به اگزیستانسیالیسم توجه می‌شود را دقیقاً نمی‌توانم بگویم. به هر صورت، برای آن‌ها که علاقه‌مند به مطالعه‌ی کتاب پیرامون فلسفه اگزیستانسیالیسم هستند، در این نوشتار به معرفی برخی کتاب‌های مقدماتی برای ورود به فلسفه اگزیستانسیالیسم می‌پردازم.

در نظر داشته باشید که کتاب‌هایی که در ادامه معرفی می‌شوند کتاب‌هایی مقدماتی و اولیه هستند و صرفاً برای این اند که راه را جهت وارد شدن به مباحث اساسی فلسفه اگزیستانسیالیسم باز کنند. کسانی که این کتاب‌ها را مطالعه می‌کنند، خود می‌توانند تشخیص دهند که پس از مطالعه‌ی این کتاب‌ها درصدد مطالعه‌ی کدام کتاب‌های پیشرفته‌تر برآیند.

بهترین کتاب‌های مقدماتی فلسفه اگزیستانسیالیسم

فلسفه اگزیستانسیالیسم را حتی تا پروتاگوراس پیگیری کرده‌اند، چراکه دریافته‌اند که افکار او نیز پیرامون انسان بوده‌است، با این حال به‌طور رسمی از کیرکه‌گور به بعد را به‌مثابه‌ی فلسفه اگزیستانسیالیسم دانسته‌اند. کیرکه‌گور، سارتر، گابریل مارسل، کارل یاسپرس، نیکلای بردیایف و لف شستوفِ روس را مهم‌ترین فیلسوفان اگزیستانسیالیست دانسته‌اند، با این حال برخی شارحان فلسفه اگزیستانسیالیسم فردریش نیچه، آلبرکامو، مارتین هایدگر، فرانتس کافکا و فئودور داستایوفسکی را هم در زمره‌ی اگزیستانسیالیست‌ها می‌آوَرَند. پر واضح است که این فلاسفه در بسیاری موضوعات با یکدیگر اختلاف دارند و بنابراین فلسفه اگزیستانسیالیسم فلسفه‌ای واحد نیست که نزد تمامی فلاسفه‌ی اگزیستانسیالیست مشترک باشد؛ صرفاً در برخی اصول معدود است که افکار این فلاسفه به یکدیگر شبیه است.

 کتاب‌هایی که در ادامه معرفی می‌شوند، کتاب‌هایی پیرامون این فلاسفه هستند:

1- کتاب اگزیستانسیالیسم [قدم اول]

فلسفه اگزیستانسیالیسم

مجموعه‌ی قدم اول کتاب‌هایی بسیار مقدماتی، ساده، مفید و مصور برای آشنایی با مکاتب فلسفی و فلسفه‌ی فلاسفه‌ی بزرگ اند. یکی از کتاب‌های این مجموعه کتابی با عنوان «اگزیستانسیالیسم» اثر ریچارد آپیگنانزی و اسکار گارات است. این کتاب مصور است و خیلی ساده و جذاب قصه‌ی فلسفه اگزیستانسیالیسم را می‌گوید و با مطالعه‌اش به‌طور ابتدایی با اصول پایه‌ایِ این فلسفه آشنا می‌شوید.

2- کتاب اگزیستانسیالیسم فولکیه

یکی از قدیمی‌ترین کتاب‌هایی که در خصوص فلسفه در ایران ترجمه شده کتاب اگزیستانسیالیسم اثر پل فولکیه است. در سال‌های قبل از انقلاب برخی از کتاب‌های فولکیه در ایران چاپ شدند و البته که به‌خوبی هم از آن‌ها استقبال شد. این کتاب اگزیستانسیالیسم کتاب بدی برای آشنایی با فلسفه اگزیستانسیالیسم نیست. خوبیِ این کتاب این است که در دورانی نوشته و البته ترجمه شده که اگزیستانسیالیسم هنوز رونق داشته و میان جوانان بسیار محبوب بوده‌است.

ابتدا به ذات‌گرایی پرداخته و سپس مباحث مهم فلسفی از جمله اخلاق و خدا و هستی را از نظرگاه فلاسفه‌ی اگزیستانسیالیست بررسی کرده‌است. هم به اگزیستانسیالیسم الحادیِ سارتر پرداخته و هم نگاهی به اگزیستانسیالیسم مسیحی داشته‌است.

از آن‌جا که این کتاب قدیمی است و حق ناشر ندارد، آن را برای دانلود قرار می‌دهم.

لینک دانلود کتاب اگزیستانسیالیسمِ فولکیه

3- کتاب انسان و هستی

این کتاب مربوط به سال 1371 است، اما من ندیده‌ام که لااقل در 10 سال اخیر ناشری چاپ‌اش کرده‌باشد. از آن‌جا که حق ناشر ندارد آن را در زیر برای دانلود قرار می‌دهم.

کتاب انسان و هستی نوشته‌ی دکتر بهرام جمال‌پور است. چند مزیت دارد:

نخست آن‌که بخش نخست‌اش نگاهی داشته‌است به تاریخ فلسفه. این نکته‌ای مثبت برای آن‌ها است که آشناییِ چندانی با تاریخ فلسفه ندارند. دوم آن‌که در بخش دوم به هگل نگاهی داشته، چراکه هگل تأثیری مستقیم روی آموزه‌ی اگزیستانسیالیسم داشته‌است.

در بخش‌های بعدی به مهم‌ترین فلاسفه‌ی اگزیستانسیالیسم پرداخته‌است، از جمله کیرکه‌گور، نیچه، سارتر، یاسپرس، هایدگر و گابریل مارسل.

لینک دانلود کتاب انسان و هستی

4- کتاب اگزیستانسیالیسم چیست؟

کتاب فلسفه اگزیستانسیالیسم

کتاب اگزیستانسیالیسم چیست اثر ویلیام بارت است. کتابی کم‌حجم است اما می‌تواند به دانش‌تان در مورد اگزیستانسیالیسم اضافه کند. این کتاب را منصور مشکین‌پور به فارسی برگردانده و نشر آگه آن را چاپ کرده‌است.

5- کتاب فلسفه‌های اگزیستانس

فلسفه های اگزیستانس

کتاب دیگری که گزینه‌ای مناسب برای مطالعه در باب فلسفه اگزیستانسیالیسم است، کتاب فلسفه‌های اگزیستانس نوشته‌ی علی‌اصغر مصلح است. کتاب فلسفه‌های اگزیستانس تقریباً از لحاظ ساختار مشابه با کتاب انسان و هستی است، اما مقداری ژرف‌تر توضیح داده‌است. خوبی دیگری که دارد این است که گریزی هم به پدیدارشناسی هوسرل زده‌است.

6- کتاب آشنایی با متفکران اگزیستانسیالیست

عنوان فرعیِ این کتاب «گفت‌وگوهایی خیالی با سارتر، هایدگر و کامو» است. نویسنده‌ی این کتاب یعنی رابرت سالمون از نیچه‌شناسان و در کل علاقه‌مندان به فلسفه‌ی قاره‌ای است. او در این کتاب طریقی جالب برای شرح اندیشمندان پیش گرفته و به‌شکل دیالوگ با خود فلاسفه عقایدشان را برای مخاطب شرح داده‌است. سارتر، هایدگر و آلبر کامو مخاطبین او در این کتاب هستند.

مهرداد پارسا این کتاب را ترجمه کرده و انتشارات شوند آن را منتشر کرده‌است.

7- کتاب 6 متفکر اگزیستانسیالیست

فلسفه اگزیستانسیالیسم

6 متفکر اگزیستانسیالیست کتابی نسبتاً قدیمی لیکن مناسب و مفید برای آشنایی با فلسفه اگزیستانسیالیسم است. نویسنده‌ی این کتاب – ه.ج.بلاکهام – به معرفی افکار 6 تن از آن‌ها که فکر می‌کرده عقایدشان اگزیستانسیالیستی اند پرداخته‌است. این 6 فیلسوف، کیرکه‌گور، نیچه، سارتر، هایدگر، یاسپرس و مارسل اند. نثر کتاب مقداری نسبت به 6 کتابی که در بالا معرفی کردم دشوارتر است، اما کتاب حرف‌های بیش‌تری نسبت به آن‌ها برای گفتن دارد.

این کتاب را آقای محسن حکیمی به فارسی برگردانده و نشر مرکز منتشر کرده‌است.

8- فلسفه فرانسه در قرن بیستم

در این مرحله بد نیست مروری هم بر فصل‌های ابتدایی کتاب فلسفه فرانسه در قرن بیستم داشته باشید؛ اگر هم نتوانستید این کتاب را تهیه کنید چندان مشکلی پیش نمی‌آید.

فصل نخست این کتاب به برگسون پرداخته‌است. برگسون اگزیستانسیالیست نبود اما فصل‌های دوم و سوم مختص به مارسل و سارتر اند. بحث سارتر در این کتاب می‌تواند مکملی برای بحث نسبتاً دشوارِ سارتر در کتاب 6 متفکر اگزیستانسیالیست باشد.

این کتاب نوشته‌ی اریک متیوز است و محسن حکیمی آن را ترجمه کرده‌است. نشر ققنوس نیز چاپ و منتشر-اش کرده‌است.

9- فلسفه مدرن فرانسه

فلسفه مدرن فرانسه

کتاب فلسفه مدرن فرانسه از بهترین کتاب‌های موجود در بازار ایران برای آشنایی با فلسفه فرانسه در قرن بیستم است، لیکن چون بحث ما پیرامون کتاب‌های مفید برای فلسفه اگزیستانسیالیسم است، قصد دارم صرفاً مطالعه‌ی فصولِ سوم تا پنجم این کتاب که به ترتیب به سارتر، کامو و چیوران اختصاص داده شده‌اند را به شما پیشنهاد کنم.

چیوران اگزیستانسیالیست نبود اما افکار او نیز پیرامون زندگی و معنای زندگی و این قبیل بود. کتاب نثر خوبی دارد و برای این مرحله بسیار مناسب است.

فلسفه مدرن فرانسه نوشته‌ی رابرت ویکس و ترجمه‌ی پیروز ایزدی است.

10- سایر کتاب‌ها

تا این‌جا کتاب‌هایی که معرفی کرده‌ام تقریباً حالت تاریخ فلسفه داشته‌اند و مجموع افکار چند فیلسوف را شرح داده‌اند، اما یک سری کتاب مقدماتی دیگر هستند که صرفاً به یک فیلسوف پرداخته‌اند. برای آشنایی بیشتر با کیرکه‌گور، سارتر، نیچه، مارسل و هایدگر بد نیست کتاب‌های زیر را مطالعه کنید:

  • کتاب چگونه کیرکه‌گور بخوانیم اثر جان‌دی‌کاپوتو [این کتاب برای آشناییِ مقدماتی با کیرکه‌گور مفید است.]
  • کتاب فلسفه کیرکه‌گور نوشته‌ی سوزان لی‌اندرسون [این کتاب نسبت به کتاب چگونه کیرکه‌گور بخوانیم ژرف‌تر است و توضیحات بیشتری دارد.]
  • کتاب قدم اول سارتر [در بالا گفتم که کتاب‌های قدم اول ساده و مفید و مصور هستند. این کتاب به سارتر پرداخته و برخی از عقاید اصلی‌اش را شرح داده‌است. نویسندگان‌اش فیلیپ تودی و هاوارد رید هستند.]
  • کتاب اگزیستانسیالیسم نوعی اومانیسم است [این کتاب با نام اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر هم مشهور است. این کتاب را در واقع سارتر ننوشته بلکه سخنرانی او برای عامه‌ی مردم پیرامون فلسفه‌اش است. بنابراین کتابی ساده است و شما را با برخی از مهم‌ترین عقاید سارتر آشنا می‌کند.]

کتاب اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر

من در چند فایل صوتی به توضیح مفاهیم این کتاب پرداخته‌ام. درصورت نیاز می‌توانید آن را از لینک زیر تهیه کنید:

دوره‌ی معرفی کتاب اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر

  • کتاب زندگی و آثار فئودور داستایوفسکی [بد نیست در این مرحله کتابی هم پیرامون افکار داستایوفسکی در آثار-اش بخوانید. کتاب زندگی و آثار فئودور داستایوفسکی نوشته‌ی ماتسکه‌ویچ با ترجمه‌ی خانم وزیری کتابی مناسب است. کتاب فلسفه داستایوفسکیِ آقای مجتهدی هم کتاب بدی نیست.]
  • کتاب نیچه اثر لی اسپینکز [این کتاب برای آشنایی بیشتر با افکار نیچه کتاب مناسبی است. رضا ولی‌یاری آن را ترجمه کرده‌است.]
  • کتاب نیچه | گام نخست در فهم فلسفه‌ی نیچه اثر شلی اوهارا [این کتاب بسیار ساده و درعین‌حال مفید در مورد مهم‌ترین آثار نیچه برای‌تان توضیح خواهد داد.]
  • کتاب چگونه هایدگر بخوانیم [این کتاب را مارک راتال نوشته و آقای مهدی نصر ترجمه کرده‌است. 10 بخش دارد که 6 بخش نخست آن پیرامون مفاهیم مهم کتاب هستی و زمان و 4 بخش دیگر پیرامون عقاید مارتین هایدگر در دوره‌ی دوم افکار-اش از جمله بحث در مورد هنر و تکنولوژی است.]
  • کتاب درباره‌ی آلبر کامو اثر ریچارد کمبر [ریچارد کمبر در این کتاب نگاهی به برخی از مهم‌ترین مفاهیم در اندیشه‌ی آلبر کامو در کتاب‌های بیگانه، اسطوره سیزیف، سقوط، طاعون و کالیگولا انداخته‌است.]

سخن پایانی

کتاب‌هایی که معرفی کردم همه‌شان مقدماتی اند، اما اگر این‌ها را بخوانید چندین گام بزرگ نسبت به پیش از مطالعه‌شان برمی‌دارید و در این مرحله خود می‌توانید تشخیص دهید که پس از مطالعه‌ی این‌ها به سراغ کدام کتاب‌ها بروید.

در آخر آن‌که کتاب روان‌درمانی اگزیستانسیال اثر اروین یالوم مستقیم ذیل فلسفه اگزیستانسیالیسم قرار نمی‌گیرد، اما در کل روان‌درمانی اگزیستانسیال از عناصر فلسفه اگزیستانسیالیسم – چه اگزیستانسیالیسمِ سارتر و چه هستی‌گراییِ هایدگر – بسیار سود جسته‌است.

آرش شمسی

هست از پسِ پرده گفت‌وگوی من و تو ||| چو پرده برافتد نه تو مانی و نه من

نیازی به ثبت ایمیل نیست. لطفاً دیدگاه‌تان را بنویسید.

guest

نیازی به ثبت ایمیل نیست. لطفاً دیدگاه‌تان را بنویسید.

9 دیدگاه
Inline Feedbacks
مشاهده‌ی تمامی دیدگاه‌ها

این‌ها را هم بخوانید