شوپنهاور و زن | تحقیر صریح زن از سوی یک فیلسوف منزوی

69

شوپنهاور از آن‌هایی بوده که هیچ ابایی از به‌میان‌آوردن عقاید زن‌ستیزانه‌شان نداشته‌اند. او هیچ ترسی از آن نداشت که در کتاب‌ها و مقالات‌اش به‌صراحت بر زن و زنانگی بتازد و زن را صرفاً «موجودی شانه‌باریک و باسن‌پهن» معرفی کند. در طی تاریخ، مردان زیادی چنین عقایدی داشته‌اند لیکن درصد اندکی از آنان عقایدشان را این‌سان با قاطعیت ابراز داشته‌اند و از تبعات ابراز عقایدشان هراسی به دل راه نداده‌اند. این نوشتار بر روی معرفی عقاید شوپنهاور در باب زنان تمرکز دارد. 

مقدمه در مورد شوپنهاور و زن

افکار هر انسان – حتی یک فیلسوف – تماماً ناشی از اندیشیدن و استدلال‌کردن و تعمق‌کردن‌های بسیار نیستند؛ بسیاری از افکار هر انسان، و البته هر فیلسوف، ناشی از زمانه‌ای که در آن به دنیا آمده و زیسته، خانواده‌ای که در آن پرورش یافته، منطقه‌ای که در آن زندگی کرده، اتفاقاتی که در زندگی‌اش افتاده، کتاب‌هایی که خوانده و بسیاری موارد مختلف اند. این عبارات البته برای آرتور شوپنهاور نیز صادق اند. او افکاری خاص داشت – خاص نه نسبت به مردم بل نسبت به سایر فلاسفه. او بر این باور نبود که آدمی به دنیا آمده که خوشبخت شود و لذت بَرَد و کیف کند و به دیگران یاری رساند و بسیاری موارد دیگر. او بر این باور نبود که آدمی به سبب نقشه‌ای نیک به دنیا آمده و قرار است پس از زیستن نیز به جایی نیک رود.

شوپنهاور و بدبینی ، بدبینی شوپنهاور

او همچنین بر این باور نبود که آدمی آزاد به دنیا آمده و آزاد نیز باید از دنیا رود. او بر این باور نبود که آدمی حق دارد علیه حکومت بشورد و آقابالاسر نداشته باشد، همچنین او بر این باور نبود که زن با مرد برابر است.

فلاسفه‌ی پیش از شوپنهاور، البته به جز ارسطو، حتی اگر زن را موجودی کوچک و فرومایه می‌انگاشتند، که البته بسیاری‌شان می‌انگاشتند، به‌صراحت اعلام نمی‌کردند؛ اما شوپنهاور بارها و در جاهای مختلف از آثار-اش اعلام داشت که زن از نظرگاه او موجودی فرومایه است.

در ادامه در مورد شوپنهاور و زن یا همان عقاید شوپنهاور در مورد زنان بحث خواهم داشت. همانطور که گفتم، شوپنهاور در آثار-اش بارها در مورد زنان صحبت کرده، اما به گمان‌ام بهترین منبعی که از آن می‌توان برای ذکر عقاید شوپنهاور در مورد زن استفاده کرد مقاله‌ای ست که شوپنهاور در باب زنان نگاشته. این مقاله در کتاب جهان و تأملات فیلسوف که توسط رضا ولی‌یاری گردآوری  و ترجمه شده به چاپ رسیده است [شوپنهاور، جهان و تأملات فیلسوف، برگردان ر.ولی‌یاری، تهران، نشر مرکز، 1393، صص 58-76].

شوپنهاور و زن

شوپنهاور و زن | شوپنهاور و زنان

همانطور که ارسطو باور داشت که زن فرمان‌بردار است و مرد فرمان‌روا [ارسطو، سیاست، 1254 ب و 1260 ب] شوپنهاور نیز بر این باور بود که زن اصلاً برای فرمان‌برداری از مرد ساخته شده. او اعتقاد داشت که حتی اگر زن از فرمان‌برداری دور شود باز از طریقی مردی برای خود دست‌وپا می‌کند تا از او فرمان بَرَد:

این حقیقت که زن ماهیتاً برای انقیاد و فرمان‌برداری ساخته شده با این واقعیت اثبات می‌گردد که هر گاه زنی استقلال کامل می‌یابد این وضعیت را تاب نمی‌آورد و بی‌درنگ خود را به مردی می‌چسباند تا وی را راهنمایی و آقایی کند، چراکه زن محتاج سرور و ارباب است (شوپنهاور، پیشین، ص 75).

اما فارغ از فرمان‌برداری نکته‌ای دیگر که شوپنهاور تأکید زیادی روی آن دارد و مانور بیش‌تری نسبت به سایر مطالب روی آن می‌دهد این است که زن نسبت به مرد شعور و درک و فهم و قدرت اندیشه‌ی کم‌تری دارد.

از نگاه شوپنهاور زنان در واقع انسان‌های بالغ نیستند، بلکه کودکانی بزرگ‌جثه‌ هستند. از نگاه او زن موجودی ست میان کودک و مرد (پیشین ص 59). همچنین از نگاه او این واقعیت که مردان حتی تا 28 سالگی به بلوغ ذهنی نمی‌رسند اما زنان پیش از 18 سالگی به بلوغ فکری می‌رسند دلالت دارد بر محدود بودن اندیشه‌ی زنان.

موردی دیگر که در ارتباط با رابطه‌ی شوپنهاور و زنان می‌توان گفت این است که از نگاه او زنان به‌ذات موجوداتی فریب‌کار و دروغ‌زن هستند. او می‌نویسد پیدا کردن زنی راست‌گو احتمالاً جزو محالات روزگار است. شوپنهاور کار را تا جایی پیش می‌برد که اصلاً فریب و دروغ را جزو سلاح‌های زن برمی‌شمارد. او می‌نویسد همانطور که برخی حیوانات به یک سری قابلیت‌ها برای دفاع از خود مجهز شده‌اند، زن نیز به فن دروغ‌گویی مجهز است. خلاصه «فریبْ ذاتیِ زن است» (پیشین، ص 62).

شوپنهاور و زن

یک مورد دیگر که شوپنهاور روی آن متمرکز می‌شود این است که در طول تاریخ زنان هیچ‌زمان هیچ اثر هنری‌ای خلق نکرده‌اند. او می‌نویسد زنان نه اصلاً ذوق تئاتر دارند و نه توانایی نقاشی‌کشیدن. آن‌ها با صحبت‌کردن‌های زیادشان حتی کیف و لذت تماشای یک تئاتر یا اپرا را از مرد می‌گیرند.

در کل به طور خلاصه می‌توان گفت که از نگاه شوپنهاور زن موجودی سطحی، دروغگو، ضعیف و حسود است. زن باید کدبانو باشد و کل کاری که باید انجام دهد خانه‌داری و رسیدن به امور خانه است؛ و نه آن که به جامعه برود و در کارهای سیاسی و اجتماعی نقش داشته باشد. زن با مرد برابر نیست و اصلاً نباید حقوقی برابر داشته باشد.

شوپنهاور حتی می‌گوید این قاعده‌ی تک‌همسری قاعده‌ای اشتباه است که در اروپای آن زمان – و البته زمان حاضر – جا افتاده. مرد به چند زن احتیاج دارد و باید چند زن داشته باشد. اصلاً مرد حق دارد که چند زن داشته باشد و این تک‌همسری به ضرر خود زنان هم تمام شده؛ چراکه موجب شده بسیاری از زنان ازدواج نکنند و موهبت داشتن همسر به مثابه‌ی یک محافظ را از دست بدهند. او حتی وجود تعداد زیادی روسپی در سرتاسر اروپا را به همین تک‌همسری نسبت می‌دهد.

سخن آخر در مورد شوپنهاور و زن

به همراه یک‌دیگر دیدیم که عقاید شوپنهاور در مورد زن چه بودند و او در دوران زندگی‌اش چه افکاری در باب زنان داشته. در آخر گفتنی است که شوپنهاور رابطه‌ی خوبی با مادر خود نداشته و همچنین هیچ‌زمان نیز ازدواج نکرده است. البته او در جوانی و حتی در میان‌سالی سعی در برقراری روابطی با زنان داشته. برای اطلاعات بیش‌تر در این زمینه می‌توانید از مطالب پیشین در همین مجله استفاده کنید:

بد نیست پاراگراف زیر به‌عنوان یکی از محوری‌ترین پاراگراف‌های رساله‌ی در باب زنان شوپنهاور به‌عنوان پاراگراف آخر این متن آورده شود:

تنها جاذبه‌ی جنسی می‌تواند ذهن مرد را چنان کور و کدر سازد که به‌سوی آن‌چه جنس لطیف‌اش می‌خوانند کشیده شود. آن‌چه جنس لطیف نام داده‌اند، شانه‌هایی باریک و میانی پهن و ساقی کوتاه است؛ و تمامی راز زیبایی او در پس همین جاذبه‌ی جنسی پنهان شده است. … زنان هیچ‌گونه استعداد حقیقی برای شعر و موسیقی و هنرهای زیبا ندارند و اگر هم ادعایی در این مورد بکنند افسون و ریشخند و خودشیرینی‌ای بیش نیست. باهوش‌ترین ایشان حتی نتوانسته یک شاهکار و یک کار منحصربه‌فرد در هنرهای زیبا خلق کند (پیشین، ص 65).

بیشتر بخوانید: بدبینی فلسفی از نظرگاه شوپنهاور.

دیدگاه‌تان را بنویسید

نیازی به ثبت ایمیل نیست. لطفاً دیدگاه‌تان را بنویسید.

نیازی به ثبت ایمیل و نام نیست. لطفاً دیدگاه‌تان را بنویسید.

نیازی به ثبت ایمیل نیست. لطفاً دیدگاه‌تان را بنویسید.

69 دیدگاه
  1. رضا میرزایی نوشته‌است:

    انگار نیچه زن ستیزی رو از استادش یاد گرفته :]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]

    1. ناشناس نوشته‌است:

      دقیقااااااا

  2. داش فری نوشته‌است:

    خدا رحمتت کنه مرد

  3. رها نوشته‌است:

    خداروشکر که خیلی نمونه های زیادی تو تاریخ بشریت هستن که خلاف حرفای این بنده خدارو ثابت میکنن. خب نمیخواستن ببینن و قبول کنن حتما مشکلات شخصی داشتن با خانومها و اینو بسط دادن به کل. قطعا دیدگاهشون در این مورد اشتباه بوده اینو با چند دق کوتاه تحقیق و سرچ کردن میشه ثابت کرد.

    1. وِل نوشته‌است:

      به سراغ زنان می‌روی؟ تازیانه را فراموش مکن!

    2. مرد ایرانی نوشته‌است:

      دوست عزیز کاش الان خودش پیشت بود و براش ثابت میکردی که اشتباه میکنه !!!!!
      ما کلا عادت داریم بدون تفکر نظر بدیم و همه چیز رو خیلی ساده حل کنیم
      معلومه که شما هم بر اساس وضعیت زندگی خودت داری نظر میدی !!!!!

    3. ناشناس نوشته‌است:

      بنظرم تا حدودی درست گفته…..

      1. ناشناس نوشته‌است:

        قرن 21…افکار کهنه باید دور ریخته شه

        1. محمد ر نوشته‌است:

          مگه زنها این افکارشون رو دور ریختن که ما بخووییم اینکارو کنیم

  4. احسان نوشته‌است:

    تحجر باکلاس اروپایی

    اثر نبودن خدا در تفکرات و بی نظم انگاری جهان در چنین اندیشه هایی مشهوده… چجوری میشه به بقیه حرفاشون دل سپرد

    1. ناشناس نوشته‌است:

      ایشون فقط حرفایی که توی اسلام هست رو گفتن که!!!

      1. على نوشته‌است:

        خوب اين نشون مى ده كه هيچ انسان و تفكرى صد درصد درست نيست و تفكرات و عقابدشون جاى بحث و نقد داره
        و تفكرات اشتباه هم داشتن!

        1. بی نام نوشته‌است:

          تازیانه نیچه دو پهلوست ؛ شلاق می تواند برگردد و به صورت خود تازیانه زننده برخورد کند، این نشانه ی قدرت تازیانه خورنده است وناکارآمدی تازیانه زننده، نشان از هوش کم خویشتن و آنچه از هوش را زن یا مرد در بوغ و کرنا کند نشان از پوچی و نبود ان درون خودش یا نیاز به داشتن و نرسیدن است.

      2. کمیل نوشته‌است:

        این ها نظر واقعی اسلامه:
        پیامبر(ص): بهترین فرزندان شما دختران هستند. دختران حسنه اند و پسران نعمت، از نعمتها سوال میشود و بر حسنات پاداش داده میشود. خداوند به زنان مهربانتر از مردان است. هیچ مردی نیست که زنی از محارم خود را خوشحال سازد مگر اینکه خداوند در روز قیامت او را شادمان میسازد.بهترین شما کسی است که با زنان بهترین باشد.جیرئیل آنقدر درباره زن سفارش کرد که گمان کردم که بر مرد جایز نیست حتی به او اُف یا سخنی لطیفتر از گل بگوید. انسانهای بزرگوار زنان را گرامی میدارند و افراد پَست به آنها اهانت میکنند. هرمردی به صورت همسرش سیلی بزند خدا به مامور جهنم دستور میدهد که در جهنم هفتاد سیلی بر صورتش بزنند و هر مردی که دستش را بر موهای زن مسلمانی بگذارد {یعنی برای اذیت موی سرش را بگیرد} در دوزخ، دستش با میخهای آتشین کوبیده میشود. هر چه ایمان انسان کاملتر باشد به همسرش بیشتر اظهار محبت میکند.
        حضرت علی (ص): شما مردان را به خوش رفتاری با همسرانتان سفارش میکنم. زن گل است، نه کارگر شما. در هر حالت که بود با زنان مدارا کنید و با کلام نیکو با آنها سخن بگویید.
        امام صادق(ع): هرکس محبتش به ما اهل بیت زیاد شود، محبتش نسبت به همسرش زیاد میشود. من گمان ندارم به ایمان مردی، خیری اضافه شود مگر آنکه محبت و علاقه اش به همسرش بیشتر گردد.

        1. مبینا نوشته‌است:

          ممنون از شما جناب کمیل
          مفید بود

        2. زن نوشته‌است:

          باوجود عدم توجه به فرمایشات اسلامی بنده، صحبتهای عالی در ارتباط با این موضوع داشتین، ممنونم، در ارتباط با شوپنهاور میتوان گفت در جهل و جاهلیت و استبداد درونی درک و فهم کم رنگ بوده و اجازه تفکر سالم و درست را در روح مریضش نداشته است، این را تاریخ ثابت میکند،

        3. نوید مهدی زاده نوشته‌است:

          اینها زمانی گفته شدند که اعراب زنان را و دختران زنده به گور میکردنند، اینگونه اغراق گونه گفته اند بلکه از سرکوب زنان در
          آن زمان دست بردارند. هر صحبتی باید در زمان خودش باشد. قرآن و احادیث دینی مربوط به همان زمان است لطفا از از دین و توصیه هایش بردارید. زمانه الان از دین و فلسفه گذر کرده و به سمت علم و فرهنگ علمی پیش میرود. برای ایرانی که تمدن و فرهنگ دارد صحبت های اعراب جایی ندارد! اما در مورد شوپنهار و نگاهش به زن به نظرم فقط یکطرف سکه را دیده و کمی نگاه مقرضانه داشته. هیچ چیزی صدرصد خوب یا بد نیست .دنیا را خاکستری ببینیم. اگر بخواهیم به دید وسیعتری برسیم باید نظرات بیشتر افراد بزرگ را تحلیل کنیم تا در آخر از ترکیب اینها و سلیقه خودمان خوراک بهتری نصیبمان شود.

      3. ناشناس نوشته‌است:

        چرت نگو

  5. روانشناس نوشته‌است:

    از نظر روانشناسی گفته های این بزرگان ثابت شده است و جای شک و ابهام ندارد ولی سیاست و اقتصاد در جهان امروز دست در دست هم برای پایداری حکومت ها و تسلط بر جوامع ،بشر را به گمراهی میبرند

    1. tws نوشته‌است:

      درود خداوند برتو باد

    2. روانکاو نوشته‌است:

      آفرین درسته.

    3. مردانی نوشته‌است:

      بنده دکترای روانشناسی بالینی هستم
      لطفا منبع خودتون رو در مورد اثبات گفته های بزرگان فوق اعلام کنید
      علم عظیم روانشناسی نه تنها فرق گذاشتن بین زن و مرد رو در علوم دینی و مذهبی رد کرده بلکه در مقطع کنونی سخنان بزرگانی چون نیچه بزرگ و شوپنهاور بزرگ در مورد ضعف زنان به طور کل رد شده است
      بنده پیشنهاد میکنم کتاب چگونگی رفتار با زنان شوپنهاور رو مطالعه بفرمایید
      و همچنین کتاب چیزهایی که از مردان و زنان نمیدانید

    4. لال شو نوشته‌است:

      گمراه این روان شناسهای دانشگاه پفکی هستن، یه نگاه به خودت بنداز ، نادان

    5. ناشناس نوشته‌است:

      این شوپنهاور اگه اینجوری حرف زده به خاطر مشکلات خودش بوده اگه بری زندگی شو بخونی میفهمی از مادرش هیچ محبتی ندیده وتحت تاثیر همین احساسات کتابایی ضد زن نوشته وخودش هیچ وقت هم ازدواج نکرده
      دلیل نمیشه بگیم چون مادر اون اونطوری بوده همه زن ها هم اون جوری ان
      زن و مرد هیچ فرقی با هم ندارن و تموم کشور های پیشرفته زنان موفقی داره

  6. روانشناس نوشته‌است:

    نبوغ این مردان بزرگ در حد درک و قیاس هر انسانی نیست در حد نوابغی مانند آلبرت انیشتین نیوتن و ادیسون میشه مقایسه کرد

  7. ناشناس نوشته‌است:

    درود خدا و رسولش بر شوپناور بزرگ ع

    1. حسین ترک نوشته‌است:

      درود برهمه طرفداران فردریش بزرگ نیچه وشوبنهاور… درود

  8. خانم اکبری نوشته‌است:

    بنده از شخصیت شوپنهاور خوشم میاد ،همینطور از شخصیت پدرش، شخصیت خوبی داشتن علت زن ستیز بودن شوپنهاور هم مادرش بوده بنظر مشکل اخلاقی داشته بخاطر همین پدرش مدام نقل مکان میکرده اتفاقا خیلی هم غیرتی بودن
    به عقیده بنده انسان بزرگوار و قابل ستایشی بوده
    اطرافیانش قدرت درکش رو نداشتن

  9. سینا نوشته‌است:

    حرفهای زن ستیزانه اونها چقدر به حرفهای زن ستیزانه اسلام نزدیک است!

    1. مینو.. نوشته‌است:

      دقیقا. آدم میمونه چی بگه…

    2. ستاره نوشته‌است:

      اسلام دین عدالت و میانه روی هست ،بر طبق حقیقت های وجودی انسان ها اگر شما فکر کردی که اسلام زن ستیزه دعوت میکنم یک دور قرآن رو بخونید تا بفهمید دارید در مورد چه دینی نظر می دید.
      حرف هایی که از فلان حدیث جعلی و بهمان سایت سطحی بیرون اومده هیچ منبع خوبی برای درک حقیقت اسلام نیست الخصوص در مورد مباحث جنجالی مثل زنان. قوانین اسلام رو باید درست درک کرد متاسفانه یه عده مغرضانه دست به منحرف ساختن دین زدن.

      1. مریم نوشته‌است:

        دوست عزیز من کل قرآن، نهج البلاغه و ادبیات صدر اسلام رو هم به عربی و هم به فارسی خوندم. من نمیتونم بگم که اسلام زن ستیزه! ولی لسلام هرگز زنان رو با مردان در یک جایگاه و در یک سطح قرار نمیده… اسلام و قرآن با زنان مثل شهروندی درجه دو و مانند ابزاری برای لذت و استفاده مردان برخورد میکنه نه بیشتر…
        به نظر من اگر شوپنهاور اون وقت و انرژی ای که برای شناخت بودییسم گذاشت رو صرف شناخت اسلام میکرد قطعاً خودش رو مسلمان معرفی میکرد.

        1. ستاره نوشته‌است:

          شوپنهاور معتقده زن ذاتا از مرد پایین تره! و اسلام میگه تفاوتی بین حقیقت زنان و مردان نیست و نزد خدا همه یکسان اند. پس با کلمات بازی نکنید!! هر چه تفاوت در حقوق است براساس بسیاری از ویژگی های جسمی و روانی ما هست. دوماً تاریخ عرب هزار چهارصد سال پیش و بسیاری از جوامع دیگه به زن نگاهی لذت جویانه داشته و نه اسلام. هزار طور بی حرمتی به جنس زن صورت می‌گرفته و اسلام در برابر تمام اونها ایستاد و برای مظلومیت دخترهای زنده به گور آیه فرستاد. اسلام دین معتدل و منعطف و واقع بینیه برخی از احکام در طول زمان تغییر می کنند از جمله احکام مربوط به زنان.
          اما این حق نیست انقلاب اسلام رو کوچک بشماریم و با نگاهی حق به جانب بهش نگاه کنیم.

        2. کمیل نوشته‌است:

          ای بابا… پس معلومه ادعاتون باطله. چون دقیقا در قرآن میگه ما انسانها را از یک مرد و زن آفریدیم و هیچکدام بر دیگری برتری ندارد جز با ملاک تقوا. چند حدیث هم در بالا نوشتم حتما بخونید.

      2. ناشناس نوشته‌است:

        نمیشه به خاطر زن ستیز بودنش همه ی تلاشش رو زیر سوال برد و همینطور دین اسلام رو . به هرحال هردینی معایب و محاسنی داره

    3. حسین ترک نوشته‌است:

      آهای داداشی.. که میگی ستیز… ستیزنیست. حقیقته… توانشونداری عمقی بفهمی ستیزستیز نکن… درود برفردریش بزرگ نیچه وشوبنهاور…!

      1. حال گیرب نوشته‌است:

        خوب خوردی ها

  10. رضا نوشته‌است:

    روحت شاد ای بزرگوار

  11. مرد نوشته‌است:

    شاهکار خلقت یعنی شوپنهاور …

    1. tws نوشته‌است:

      درود ستارگان خورشید ماه خدا جبراعیل میکاعیل اسفراعیل خاک شن دریا اضراعییل ادم حوا انجیل تورات حیوان انسان کودک مرد زن متفکران روانشناسان عالمان برتو باد ای شوپنهاور شریف

      1. حسین ترک نوشته‌است:

        آهای داداشی که میگی چون به دست نیاورده شده ضدزن… نه داداش اشتباه آمدی این بزرگان درعمق تاریکی روشنایی می بینند… حالا توکه هستی که حتی باچشمانی باز درروشنایی بازهم نمی بینی… بروکشکتوبساب نمی تونی بشین سکوتت به نفع تره… درود برشوبنهاور وفردریش بزرگ نیچه..

      2. حسین ترک نوشته‌است:

        درود برتو(tws(@)مرد…حسین ترک هستم نوکرت.. درود. درودبرهمه طرفداران شوبنهاوربزرگ وفردریش بزرگ نیچه… درود می بوسمت آن درود فقط درود…!

    2. ناشناس نوشته‌است:

      موافقم

    3. حسین ترک نوشته‌است:

      اگرجایگاه اعلایی باشد… فقط وفقط متعلق به فردریش بزرگ وشوبنهاور وامثال این بزرگان تعلق دارد… فداییم یافردریش نیچه یاشوبنهاور…! حسین ترک

  12. ناشناس نوشته‌است:

    هرجا هستی شاد باشی انسان بزرگ